İskandinav mitolojisi - Yggdrasil ve evren. #1

görsel kaynağı: miomondoo.com

Cumartesinin keyfini yaşıyorum. Yarın da pazar, evde olacağım, dinleneceğim, keyif yapacağım. Bu haftasonunu kendime ayırdım. E artık başlayalım mitolojik postlara. Blogger'da beni tanımayan arkadaşlar var, ufak bir bilgi. Üniversitede tez'imi İskandinav mitolojisi olarak hazırlamıştım. Eski blogumda arkadaşlarla çok güzel kritikler yapardık bu konular için. 16 senedir bu halkların mitlerini, kitaplarını okuyorum, devam da ediyorum. İskandinav mitolojisine de giriş yapalım artık, özlemişim. Yalnız ben postları genelde kısa tutmaya çalışıyorum, umarım bu konuları da kısa tutarım. Mitoloji ile ilgisi olmayan bloggerlar varsa, onlara da ilgi çekici şekilde anlatmaya çalışacağım, belki beğenirsiniz.

Direkt evrenin başlangıcı ve Yggdrasil'den dalalım. Merak edenler genelde teleskoplara bakar, İskandinavlar ise bir ağaca. Ancak öyle sıradan bir meşe değil, dalları göğe, kökleri ölüler diyarına uzanan, ortasında da bizim Dünyamızı taşıyan koskoca bir kozmik ağaç. Arkadaşımızın adı Yggdrasil. Dokuz diyarı birbirine bağlayan bu ağaç, biraz evrenin tramvay hattı gibi çalışır. Şöyle ki, Asgard’a giden tanrılar, Midgard’da yaşayan insanlar, Hel’de bekleyen ölüler. Aynı sistemin farklı durakları. Ve evet, bu tramvay hattında sık sık troll saldırısı veya tanrıların kavgası gibi aksaklıklar yaşanıyor. Her mitolojik hikayelerde olduğu gibi İskandinav mitolojisinde de birbirleri ile savaşan tanrılar var, kısaca Aesir ve Vanir. (Aesir ve Vanir tanrılarının savaşları için ayrıca bir post eklenecek)

Mesela, Yggdrasil’in dallarında sincaplar dedikodu taşır, köklerinde ejderhalar kemirme işlemleri gerçekleştirir, tepelerinde kartallar rüzgarları yönetir. Yani evrenin düzeni aslında biraz da kaosun üzerine kurulmuş bir mizah sahnesi gibidir. 

Dokuz Diyar’da neler, kimler var?

• Asgard: Tanrıların penthouse dairesi. Odin'in yönetim ofisi, Thor'un çekiç odası, Freyja'nın salonu. Burada ciddiyet bol, ancak entrika daha bol. Asgard'da bulunan tanrılar Aesir'dir. Vanir tanrıları ile savaştan sonra bir kaç Vanir tanrılarından, Asgard'a yolculuklar başlayacaktır.
• Midgard: Bizim mütevazı apartman katımız. İnsanların yaşadığı, bazen tanrıların uğrayıp komşu ziyareti yaptığı diyar. Yani bizim Dünya’mız.
• Jötunheim: Devlerin memleketi. Biraz komşu yer havasında ancak burada sürekli kavga çıkar. Tanrılarla devler arasındaki gerilim, evrenin en eski sitcom'u gibi ehe.
• Vanaheim: Doğa tanrılarının bahçesi. Tarım, bereket, barış falan. Ancak unutmayın, barış da bazen savaşla kazanılır.  Savaşı kaybeden Vanir tanrılarının olduğu yer.
• Alfheim: Benim en sevdiğim diyar. Elflerin ışıklı diyarı. J.R.R. Tolkien amcamın Yüzüklerin Efendisi serisindeki Elf'ler burada yaşıyor. Ancak şöyle bir detay var, İskandinav mitolojisinde Elfler iki çeşit. Ljósálfar ışık Elfleri ve Dökkálfar karanlık Elfler.
• Svartalfheim/Nidavellir: Cücelerin atölyesi. Evrenin demircileri burada çalışır, hatta Thor’un çekici Mjölnir de bu atölyeden çıkma. Yani made in Nidavellir etiketi.
• Helheim: Ölülerin bekleme salonu. Ne cennet ne cehennemdir, daha çok sonsuz bekleme odası gibi bir şey. İç açıcı bir yer değil.
• Muspelheim: Ateş diyarı. Surtur ve ateş devleri burada prova yapar, Ragnarök için sahneye çıkmayı bekler. Ragnarök kıyamet demektir. Bunun için detaylı bir post gelebilir.
• Niflheim: Dünya'da Antarktika, gezegenlerden Üranüs'tür. Buz ve sis diyarı. Evrenin soğuk deposu. Ginnungagap’ın buzlu nefesi hala buradan esiyor. (Ginnungagap sonsuz boşluktur)

Bu dokuz diyar, Yggdrasil’in dallarında asılı duran bir evren dekoru gibi. Birbirine bağlanmaları sayesinde hikayeler akıyor, çatışmalar doğuyor, mitler sahneye çıkıyor. Bazen bu dekorun ipleri çözülüyor, bazen de sincap Ratatoskr yukarıdan aşağıya dedikodu taşıyarak işleri iyice karıştırıyor. 

Evrenin bütün diyarları tek bir ağacın dallarında dengede duruyor. Yggdrasil, sadece bir ağaç değil evrenin omurgası, kaderin iskeleti, mitlerin sahne perdesi. Velhasıl kelam bu omurga da kusursuz değil, kökleri sürekli kemirilir, dallarında dedikodular dolaşır, tepelerinde kartallar rüzgarları yönlendirir. Yani evrenin düzeni, biraz da kaosun üzerine kurulmuş düzen gibi. Eğer ilginizi çekerse İskandinav mitolojisini gerçekten çok seveceksiniz. Çünkü serili kitap gibi, sürükleyici, heyecanlı, etkileyici ve fazlasıyla marjinal. Diğer serilik post sonra gelecek.

Öyleyse İskandinav'ın o mistik halini içimize çekelim;

SKÁLD - Rún